2001 - 2003 Kazı Çalışmaları

Adramytteion 2001 kazı çalışması daha önce kurtarma ve sit alanlarını teşhis için yapılan kazılar dışında kalmış olan ve Burhaniye Belediyesi mülkiyetinde bulunan Ören Tepe adıyla anılan kayaç oluşumlu yükseltinin zirvesini oluşturan mahalde gerçekleştirilmiştir. Bu alanın hemen yanı başında bulunan bir otel binasıyla birlikte, alana komşu evler ve iki caddenin verdiği tahribatlardan en az düzeyde kurtarılabilmiş alanlardaki verileri tanımayı ve bu bölgenin kültürel kimliğini kanıtlamayı amaçlayan kazı, daha önceki yüzey araştırmalarında nekropol malzemesinin teşhis edildiği sahada iki açma olarak gerçekleştirilmiştir. Kazı genel niteliği itibariyle bir nekropol kazısı olarak alanın niteliğine ve kullanım süresine ait önemli veriler ortaya koymuştur. Kazıda bir bebek olmak üzere on bireye ait iskelet kalıntıları yanında çok sayıda dağılmış hayvan ve insan iskelet kalıntısı da ortaya çıkarılmıştır.(1)

2002 yılı çalışmaları, önceki yılda bulunmuş olan nekropol alanının güney kesiminde gözlemlenen yükseltinin niteliğinin açığa çıkarılması kadar, bu aşamada alan içinde önemi fark edilen set ve set üstü kesimde mevcut bulunan mimari oluşumların niteliğini ortaya çıkarma hedefiyle gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla setin güney eğimi üzerinde çalışmalar yoğunlaştırılmış ve arazi yapısıyla alan üzerinde yer alan doğal sit objesi kabul edilen ağaçları ortadan kaldırmadan kazı sistematiğine işlevlik kazandırılmıştır. 2002 çalışmaları sonucunda açılmış olan alan dâhilinde kalan bina duvarı uzunluğu 15m. olup bu duvar üzerinde değişik yapım safhaları gösteren temel dolgu ve harçlarıyla birlikte farklı yapım teknikleri ortaya koyan değişik kültür safhalarının varlığı saptanmıştır. Genel niteliği itibariyle, kazısı yapılmakta olan Ören Tepe mevkiinde dolguda bulunan Helenistik keramik parçalarıyla da kanıtlandığı kiklop duvarlarla ve 2001 kazısında nekropolde yapılan kazıda ortaya çıkan bir sikkenin varlığıyla da netleşen bir şekilde Helenistik devirden başlayarak Osmanlı devrine kadar değişik safhaların bulunduğu belli olmaktadır. Fakat Adramytteion yerleşmesi özellikle Geç Roma Devrinde ve 11.yüzyıl sonunda bölgeye gelen Türk öncüleri ve Bizanslılar arasındaki çatışmalarda tahribata uğramıştır. Geç Bizans Dönemi başlarına gelen sürecin çok daha yoğun bir biçimde yaşandığı bu kesimde ortaya çıkan kilise temeli ve diğer buluntular ilginç bir nitelik kazanmaktadır. Bu noktada yerleşmenin tekrar Bizanslılar tarafından iskân edildiğine dair bilgileri destekleyen ve 4.Haçlı Seferiyle 1204’te İstanbul’un Latinler tarafından işgali ardından bu yörede vukuu bulan Latinler ve Bizanslılar arasında yapılan bir savaşı akla getiren ilginç bir veriye de rastlanmıştır. Bu veri apsisin ön bölümünde bulunmuş kırmızı hamurlu bir keramik parçası olup üzerinde kazıma olarak yapılmış Latin Kontluklarının kullandığı tipte bir Haçlı armasını hatırlatan haç düzenlemesini ihtiva etmektedir. Bu noktada ilginç olan, gömüler ve diğer buluntulardan savaş ve şiddetin yoğun olduğu anlaşılan ve Adramytteion şehrinde 11.yüzyıl sonu itibariyle Türkler ve Bizanslılar arasında mücadelelerin bahis konusu olmasına rağmen, buradaki buluntuların daha çok Latinler ve Bizanslılar arasındaki, mücadeleyi gösterir olmasıdır. Keramik buluntuları arasında Geç Bizans buluntuları da ilginç örneklerle temsil edilmektedir.(2)

2003 yılı kazı çalışmaları önceki yılda bulunmuş olan kilise binasının kuzeyinde ve ana binanın batısında kalan alanda, bu kesimlerin arkeolojik potansiyeli ve takip edecek çalışmalar için sağlayacağı temel özelliklerin tayinine yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle geniş bir alana yayılmaksızın, daha sonra çalışılacak geniş alanın da potansiyeli için önemli bir bilgi kaynağı teşkil eden set üstü kesimde mevcut bulunan mimari oluşum ve mimari oluşumların niteliğini ortaya çıkartan çalışmalar önceden belirtilmiş bulunan kazı planına uygulanmıştır. Çalışmaların bu aşaması, mevcut mimari oluşumun veya oluşumların niteliğini ortaya koymuş bulunmaktadır. Ayrıca kazı esnasında ele geçen, çok sınırlı Prehistorik ve Geç Klasik parçalar yanında, Helenistik parçalar ile birlikte yoğun olarak ele geçen Roma ve Geç Roma seramik parçaları dikkat çekmiştir. Dianyizos Kültü ile ilintisi aşikâr olan seramik fincan benzeri bir obje parçası, bir terra-cotafigürine ait olduğu ve Artemis kültüyle ilişkisi belirgin olan sivri başlıkla heykelcikleriyle tanınan tanrıça heykelciğine ait başlık parçası, Artemis kültüyle ilişkisi aşikâr bir başka baş, ilgi çekici örnekler olmuştur. Bunlar dışında 150cm. derinlikte discus kısmı bulunan kandil ve kandil ve kandil parçalarıyla, kuzey tarafa doğru, kaya üzerinde rastlanan tümlenebilir nitelikteki kandil de ilgi çekici buluntular olmuştur. Bu keramik objelerin Geç Roma süreciyle ilişkisi aşikâr olup, tüm alanda bulunmuş olan diğer kandil parçalarında da görüldüğü gibi kandillerinde discus özellikleri itibariyle Roma devriyle ilişkisi aşikârdır.(3)

Kaynaklar

1) Beksaç, 24. Kazı Sonuçları Toplantısı, s.85- 88.
2) Engin Beksaç, 2002 yılı Adramytteion / Ören Kazısı”, XXV. Kazı Sonuçları Toplantısı, Cilt 2, 2003, s.193-202.
3) Engin Beksaç, Adramytteion / Ören Kazısı”, XIII. Ortaçağ Ve Türk Dönemi Kazıları Ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu, Cilt 7, Sayı 1, 2005.
TR | ENG